Prodexpo: Οι παγκόσμιες τάσεις στο real estate, η συμβολή του τουρισμού και τα ακίνητα
Του Γιάννη Χαλκιαδάκη. Για την αγορά των ακινήτων και τις παγκόσμιες τάσεις στο real estate, αλλά και τη συμβολή του τουρισμού, αναφέρθηκαν η General Manager, CFO/COO της Prodea Investments Τερέζα Μεσσάρη,ο γενικός διευθυντή ΙΟΒΕ Νίκος Βέττας, ο εντεταλμένος σύμβουλος στην ΕΤΑΔ Παναγιώτης Μπαλωμένος,ο CEO της NOVAL Property Παναγιώτης Καπετανάκος και με φόντο την επικείμενη είσοδο στο Χρηματιστήριο, ο CEO της ΑΕΕΑΠ Trade Estates Δημήτρης Παπούλης, με συντονιστή τον CEO της Makt Μάξιμο Καλατζή.
Ξεκινώντας την τοποθέτησή της η General Manager, CFO/COO της Prodea Investments Τερέζα Μεσσάρη, ανέφερε ότι η επένδυση στο real estate έχει, ακόμα και σε αυτές τις εποχές, μια προστασία από τον πληθωρισμό. Σύμφωνα με την ίδια, τα κόστη των ακινήτων επηρεάζονται από τις τιμές της αγοράς, ενώ θα πρέπει να υπάρχει επαγρύπνηση για να επιτυγχάνεται έλεγχος του χρηματοοικονομικού κόστους, αλλά και συνεχής διερεύνηση για τις τάσεις της αγοράς.
Όπως είπε «Το κλειδί είναι, όσες εταιρείες μπορούν να αναπτύσσουν μόνες τους τα ακίνητα, για να μπορούν να πετύχουν τις καλύτερες δυνατές αποδόσεις και να μην αυξάνονται σε μεγάλο βαθμό τα μισθώματα» . Σε αυτό το πλαίσιο, σημείωσε πως υπάρχει ενδιαφέρον στα «πράσινα» γραφεία, παρά την τηλεργασία, στην φιλοξενία, τα Logistics και την μισθωμένη κατοικία.
Παίρνοντας τον λόγο, ο γενικός διευθυντής ΙΟΒΕ και καθηγητή στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Νίκος Βέττας, είπε πως «τα επόμενα χρόνια θα ζήσουμε συστηματικά σε υψηλότερο πληθωρισμό», τονίζοντας ότι δεν μπορεί να υπάρχει ανάκαμψη χωρίς να ανέβουν οι επενδύσεις στην κατοικία, από την άλλη, πλευρά, όμως, δεν γίνεται να γίνουν όλες οι επενδύσεις real estate στην κατοικία.
Όπως σημείωσε, η ανάκαμψη της αγοράς των ακινήτων είναι συστηματική, όμως, δεν έχουμε φτάσει ακόμα στα προ κρίσης επίπεδα, λέγοντας ότι «Ένα στα 4 νοικοκυριά πληρώνει πλέον 40% του εισοδήματός του για στέγαση», συμπληρώνοντας ότι στο θέμα της ανόδου των ενοικίων δεν θα υπάρξει εύκολη λύση. Επίσης, για τον ίδιο, θα χρειαστεί στο μέλλον αλλαγη στο μέσο μέγεθος της κατοικίας, καθώς αυξάνεται ο αριθμός των νοικοκυριών χωρίς παιδιά, ενώ συμπλήρωσε ότι υπάρχει απόθεμα παλιών κατοικιών που φτάνει στα όριά του, καθώς δεν είναι εύκολο να εκσυγχρονιστούν.
Συνεχίζοντας, ο εντεταλμένος σύμβουλος στην Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ)Παναγιώτης Μπαλωμένος εξήρε τον σημαντικό επιχειρηματικό χαρακτήρα των ακινήτων του Δημοσίου τα τελευταία χρόνια, με την εταιρεία να διατηρεί τα τιμολόγια της σταθερά, απορροφώντας τις πληθωριστικές πιέσεις. Έφερε ως παράδειγμα τα Σπήλαια του Διρού, τα οποία μετά από πρόσφατη αναβάθμιση, πέτυχαν 60% αύξηση στην επισκεψιμότητα, αύξηση των εσόδων 50%, αλλά και την Ακτή Βουλιαγμένης, με 5% ανοδο στην επισκεψιμότητα το καλοκαίρι και αύξηση 15% στα έσοδα.
«Ταχύτερη τεχνική ωρίμανση των ακινήτων και καλά δομημένοι διαγωνισμοί» είναι το δίπτυχο λειτουργίας της ΕΤΑΔ τους τελευταίους μήνες για τον κ. Μπαλωμένο, ο οποίος αποκάλυψε ότι μέχρι τέλος του έτους αναμένεται ο διαγωνισμός για την Ακτή Βουλιαγμένης και την Ωκεανίδα, με πιθανότητα προσέλκυσης ενδιαφέροντος και από το εξωτερικό, ενώ επίσης τέσσερα κτίρια Ξενία θα βγουν σε διαγωνισμό έως τον Δεκέμβριο του 2023.
Κατόπιν, ο CEO της NOVAL Property, Παναγιώτης Καπετανάκος τόνισε ότι θα πρέπει οι εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων να προσέξουν πολύ την κεφαλαιακή τους διάρθρωση, καθώς διανύουμε ένα δύσκολο οικονομικό περιβάλλον, το οποίο θα γίνει στο άμεσο μέλλον ακόμα πιο δύσκολο. Ο επικεφαλής της ΑΕΕΑΠ μίλησε για την αναγκαιότητα «πράσινων» κτιρίων για να μπορεί να συνοδεύεται με μείωση των ενεργειακών εξόδων, ενω ανέφερε συγκεκριμένα ότι θα πρέπει να δημιουργηθούν νέες, πιο φιλικές στο περιβάλλον κατοικίες.
Μάλιστα, για τον κ. Καπετανάκο, απαραίτητο στοιχείο, πλέον, στην ανάπτυξη των κτιρίων είναι η βιωσιμότητα, καθώς η αγορά προωθεί όλο και περισσότερο την τάση Low Carbon, με μειωμένες εκπομπές άνθρακα, αναφερόμενος στη σχετική ανάπτυξη της Noval Property στη Λεωφ. Κηφισίας.
Τέλος, με φόντο την επικείμενη είσοδο της ΑΕΕΑΠ Trade Estates στο Χρηματιστήριο, ο CEO της εταιρείας Δημήτρης Παπούλης διεμήνυσε ότι εξειδικεύεται στην ανάπτυξη εμπορικών πάρκων και omnichannel logistics. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο πρώτος τομέας δεν είχε αναπτυχθεί καθόλου τα προηγούμενα χρόνια στην Ελλάδα, ενώ τα Omnichanel big box logistics εξυπηρετούν τις ανάγκες μεγάλων παικτών του retail που γίνονται όλο και μεγαλύτερες.
Σε σχέση με την κτηματομεσιτική αγορά, ο κ. Παπούλης υποστήριξε ότι το μεγαλύτερο πλεονέκτημα από πλευράς των ΑΕΕΑΠ έγκειται στον έλεγχο του κόστους διαχείρισης, ενώ πρόσθεσε ότι το θέμα των υψηλών επιτοκίων είναι ένα μεγάλο ζήτημα το οποίο χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή στη διαδικασία δανεισμού. Σε σχέση με το λιανεμπόριο δήλωσε ότι οι ανταγωνιστικές τιμές των προϊόντων είναι «κλειδί»‘ για τον έλληνα καταναλωτή, όπως, επίσης, και το ελεύθερο πάρκινγκ, σε ακτίνα μικρής πρόσβασης, στα καταστήματα που επισκέπτεται.
