Eίναι πλέον ορατές, οι πρώτες επιπτώσεις στα μακροοικονομικά μεγέθη της ελληνικής οικονομίας, δυόμισι μήνες μετά την έναρξη των συγκρούσεων στην Μέση Ανατολή, με την εμπλοκή κρατών, όπως το Ιράν, με σημαίνοντα ρόλο στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, σε συνδυασμό με την παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας από τα Στενά του Ορμούζ έχουν οδηγήσει σε αξιοσημείωτη άνοδο των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.
Άμεση συνέπεια αυτού είναι η αύξηση του κόστους παραγωγής και μεταφοράς για τις επιχειρήσεις, δημιουργώντας πληθωριστικές πιέσεις (πληθωρισμός κόστους) μέσω της ενεργειακής συνιστώσας του πληθωρισμού. Δεδομένου ότι οι αυξημένες τιμές της ενέργειας τείνουν να μετακυλίονται με χρονική υστέρηση στις ευρύτερες κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών, η ταχεία αποκλιμάκωσή τους αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η συγκυρία είναι εξίσου κρίσιμη, καθώς η άνοδος του ενεργειακού κόστους συμπίπτει με την έναρξη της τουριστικής περιόδου και την αυξημένη εξωτερική ζήτηση, γεγονός που ενδέχεται να ενισχύσει τις δευτερογενείς πληθωριστικές πιέσεις, ιδιαίτερα στις υπηρεσίες.
Συγκεκριμένα, τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, μετά δηλαδή από την έναρξη των συγκρούσεων, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα, με βάση τον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ), διαμορφώθηκε σε 3,4% (Ευρωζώνη: 2,6%) και 4,6% (Ευρωζώνη: 3%) σε ετήσια βάση αντίστοιχα, ενώ τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο είχε διαμορφωθεί σε 2,9% και 3,1%. Η επιτάχυνση του ρυθμού αύξησης του ΕνΔΤΚ αποδίδεται στην άνοδο των τιμών της ενέργειας. Συγκεκριμένα, ενώ το 2025 και το πρώτο δίμηνο του 2026 η ενεργειακή συνιστώσα του ΕνΔΤΚ είχε αρνητική συνεισφορά, η εικόνα αντιστράφηκε το δίμηνο Μαρτίου-Απριλίου.
Η αύξηση των τιμών των ενεργειακών αγαθών, κατά 7,7% τον Μάρτιο και 21,9% τον Απρίλιο σε ετήσια βάση, συνέβαλε θετικά κατά 0,6 και 1,7 ποσοστιαίες μονάδες αντίστοιχα, στην άνοδο του ΕνΔΤΚ (Γράφημα 1). Από τις υπόλοιπες συνιστώσες, οι συνεισφορές των τροφίμων και του δομικού πληθωρισμού -περιλαμβάνει τις υπηρεσίες και τα αγαθά εκτός της ενέργειας και των τροφίμων- παρέμειναν σχετικά σταθερές, με την ενεργειακή συνιστώσα να καταγράφει τον Απρίλιο διψήφιο ρυθμό ανόδου στην πλειονότητα των κρατών-μελών. Τούτο αντανακλά τον εισαγόμενο χαρακτήρα των πληθωριστικών πιέσεων και την αυξημένη ευαισθησία των ευρωπαϊκών οικονομιών στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών ενέργειας.
Ανάλυση επιμέρους κατηγοριών αγαθών και υπηρεσιών και πληθωριστικές προσδοκίες
Όσον αφορά στις επιμέρους ομάδες αγαθών και υπηρεσιών του πληθωρισμού[i], οι σημαντικότερες αυξήσεις το τελευταίο δίμηνο και ιδιαίτερα τον Απρίλιο, καταγράφηκαν σε αυτές που εμπεριέχουν ενεργειακά αγαθά. Συγκεκριμένα, η κατηγορία της στέγασης κατέγραψε τις μεγαλύτερες αυξήσεις, ενώ ακολούθησαν οι μεταφορές, τα καταλύματα και η εστίαση καθώς και η διατροφή και τα μη αλκοολούχα ποτά.
Αναλυτικότερα, η στέγαση αυξήθηκε σε ετήσια βάση κατά 6,3% τον Μάρτιο και 13,4% τον Απρίλιο. Η μεγάλη άνοδος του δείκτη τον Απρίλιο καθοδηγείται κυρίως από τις ενεργειακές δαπάνες, με την υποκατηγορία ηλεκτρικό ρεύμα, φυσικό αέριο και άλλα καύσιμα[ii] να αυξάνεται κατά 23,3% σε ετήσια βάση (Γράφημα 2α). Ενδεικτικά αναφέρεται ότι τον Απρίλιο η ετήσια αύξηση του πετρελαίου θέρμανσης υπερέβη το 50%, ενώ οι αυξήσεις του υγραερίου (συμπ. το φυσικό αέριο) και του ηλεκτρισμού ήταν της τάξης του 16,5% και 14% αντίστοιχα. Από τις υπόλοιπες υποκατηγορίες του ΕνΔΤΚ-Στέγαση, τα ενοίκια, η επισκευή και συντήρηση κατοικίας και οι λοιπές υπηρεσίες που σχετίζονται με το σπίτι (π.χ. ύδρευση, κοινόχρηστα) κατέγραψαν τον Απρίλιο αυξήσεις που κυμάνθηκαν μεταξύ 6%-8%.
Οι μεταφορές ήταν η κατηγορία με τη δεύτερη μεγαλύτερη ετήσια άνοδο το τελευταίο δίμηνο (6% τον Μάρτιο και 6,4% τον Απρίλιο). Από τις επιμέρους υποκατηγορίες του συγκεκριμένου δείκτη τα καύσιμα και λιπαντικά αυξήθηκαν κατά 10,9% και 18,8% το εν λόγω διάστημα, λαμβάνοντας ώθηση από την άνοδο του πετρελαίου κίνησης (22,8% και 32,4%), της βενζίνης (9,3% και 17,1%) και των λοιπών καυσίμων -συμπεριλαμβανομένου του υγραερίου κίνησης (27,4% και 42,4%). Παράλληλα, αυξητικές τάσεις καταγράφηκαν και στις υπηρεσίες μεταφοράς επιβατών και ιδιαίτερα στη μεταφορά επιβατών με αεροπλάνο, τόσο σε πτήσεις εσωτερικού όσο και εξωτερικού.
Όσον αφορά τις προβλέψεις των καταναλωτών για την εξέλιξη των τιμών το επόμενο δωδεκάμηνο, κατέγραψαν σημαντική άνοδο το δίμηνο Μαρτίου-Απριλίου τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρωζώνη, κινούμενες σε παρόμοια επίπεδα με αυτά που ακολούθησαν την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία (Γράφημα 2β). Σημειώνεται ότι από την ενεργειακή κρίση του 2022 κι έπειτα οι πληθωριστικές προσδοκίες των καταναλωτών στην Ελλάδα κινούνται σε υψηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, αντανακλώντας ενδεχομένως τον υψηλότερο πληθωρισμό στην Ελλάδα σε σύγκριση με την Ευρωζώνη την τελευταία διετία, αλλά και τη συγκριτικά μεγαλύτερη επιβάρυνση του διαθέσιμου εισοδήματος από βασικές καταναλωτικές δαπάνες, όπως π.χ. η στέγαση. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το κόστος στέγασης[iii] στην Ελλάδα ανήλθε σε 34,6% του διαθέσιμου εισοδήματος το 2025, ποσοστό το οποίο ήταν το υψηλότερο μεταξύ των χωρών της ΕΕ-27.
