Η αξιοποίηση των δυνατοτήτων του ισχυρότερου υπερυπολογιστή στην Ευρώπη, του «Δαίδαλου»

Του Γιάννη Χαλκιαδάκη. Τον «Δαίδαλο» έναν από τους ισχυρότερους υπερυπολογιστές στην Ευρώπη, ανέδειξε  ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης,  επισημαίνοντας πως αποτελεί τη μεγαλύτερη υπολογιστική υποδομή που έχει αποκτήσει η Ελλάδα, λέγοντας  ότι το ζητούμενο πλέον είναι η αξιοποίηση των δυνατοτήτων του, κατά τα εγκαίνια με  τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρη Παπαστεργίου, του Εθνικού Υπερυπολογιστή, στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου, κάνοντας παράλληλα, ιδιαίτερη αναφορά στην ιστορική και πολιτιστική σημασία του χώρου εγκατάστασής του.

Μιλώντας για  την πορεία του ψηφιακού μετασχηματισμού, ο κ. Μητσοτάκης υπενθύμισε ότι το 2019 η αφετηρία ήταν η δημιουργία μιας κεντρικής πύλης, του gov.gr, για την ευκολότερη επικοινωνία πολιτών και επιχειρήσεων με το κράτος, διευκρινίζοντας πως με την είσοδο της τεχνητής νοημοσύνης στην καθημερινότητα, προέκυψε η ανάγκη για το επόμενο βήμα, με καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες και υποδομές που θα στηρίξουν τη συμμετοχή της χώρας στις νέες τεχνολογικές εξελίξεις.

Σημειώνεται  πως στον ίδιο χώρο όπου στις αρχές του 20ού αιώνα παραγόταν ηλεκτρική ενέργεια, έχει πλέον εγκατασταθεί ένας υπερυπολογιστής με μεγάλες δυνατότητες, δημιουργώντας μια γέφυρα από τη δεύτερη βιομηχανική επανάσταση στη σημερινή τεχνολογική εποχή.

Συγκεκριμένα, με  παρουσία στις κορυφαίες θέσεις των διεθνών κατατάξεων και  μετρημένη επίδοση 85,69 petaflops, δημιουργεί νέες δυνατότητες για την επιστημονική έρευνα, την ανάπτυξη εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης και την καινοτομία.

Ωστόσο, πόσο ισχυρός είναι, ποιοι θα μπορούν να τον χρησιμοποιούν, σε ποιους τομείς μπορεί να αξιοποιηθεί και πόσο κόστισε η κατασκευή του; Οι 14 ερωτήσεις και απαντήσεις που ακολουθούν παρουσιάζουν όσα πρέπει να γνωρίζουμε για τον «Δαίδαλο».

1.Τι είναι και ποια η σημασία του για την Ελλάδα;

Ο «Δαίδαλος» είναι ο νέος Εθνικός Υπερυπολογιστής και το ισχυρότερο υπολογιστικό σύστημα που έχει αποκτήσει ποτέ η Ελλάδα. Πρόκειται για μια σύγχρονη υποδομή Υπολογιστικής Υψηλών Επιδόσεων (HPC), η οποία μπορεί να επεξεργάζεται τεράστιους όγκους δεδομένων και να πραγματοποιεί ιδιαίτερα σύνθετους υπολογισμούς με πολύ μεγάλη ταχύτητα.

3.Πότε θα μπορούν να το χρησιμοποιήσουν οι πρώτοι χρήστες ;

Η πρόσβαση των χρηστών στον  «Δαίδαλο»θα ξεκινήσει σταδιακά μέσα στον Δεκέμβριο, μετά την πλήρη παραμετροποίηση του μηχανήματος. Οι σχετικές προσκλήσεις, οι όροι και οι οδηγίες πρόσβασης θα ανακοινώνονται από την ΕΔΥΤΕ. Στόχος είναι η αξιοποίηση της υποδομής να ξεκινήσει με οργανωμένο και τεχνικά ασφαλή τρόπο.

4. Ποιοι θα μπορούν να αξιοποιούν τις δυνατότητές του και με ποια διαδικασία;

Η υπολογιστική ισχύς του «Δαίδαλου» θα είναι διαθέσιμη στην ελληνική και ευρωπαϊκή επιστημονική και ακαδημαϊκή κοινότητα, σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, σε νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στη βιομηχανία και στον δημόσιο τομέα.

Η πρόσβαση θα γίνεται μέσω συγκεκριμένων διαδικασιών και προσκλήσεων της ΕΔΥΤΕ, της Κοινής Επιχείρησης EuroHPC και της PHAROS AI Factory, ανάλογα με το αντικείμενο

Οι ενδιαφερόμενοι θα υποβάλλουν προτάσεις έργων, οι οποίες θα αξιολογούνται με βάση την επιστημονική ή τεχνολογική τους αξία, τις υπολογιστικές απαιτήσεις και τη διαθεσιμότητα των πόρων.

Οι ακριβείς προϋποθέσεις και οι προθεσμίες θα ανακοινωθούν με την έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας.

5. Τι μπορεί να κάνει στην πράξη ο «Δαίδαλο»; Υπάρχουν συγκεκριμένα παραδείγματα;

Οι εφαρμογές του καλύπτουν ένα ιδιαίτερα ευρύ φάσμα, από την Υγεία και τη βιοϊατρική έρευνα μέχρι την κλιματική αλλαγή, την ενέργεια, τις μεταφορές, τη βιομηχανία και την κυβερνοασφάλεια.

Ενδεικτικά:

Στην Υγεία: Μια ερευνητική ομάδα μπορεί να εκπαιδεύσει μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης με κατάλληλα ανωνυμοποιημένα δεδομένα, με στόχο την έγκαιρη ανίχνευση ασθενειών ή την ανάπτυξη εργαλείων εξατομικευμένης ιατρικής.

Στην πολιτική προστασία: Μπορεί να υποστηρίξει σύνθετα κλιματικά μοντέλα για την καλύτερη κατανόηση ακραίων καιρικών φαινομένων και την πρόβλεψη κινδύνων πυρκαγιάς.

Στην επιχειρηματικότητα: Μια ελληνική επιχείρηση μπορεί να πραγματοποιεί προσομοιώσεις νέων προϊόντων ή παραγωγικών διαδικασιών, περιορίζοντας τον χρόνο δοκιμών και βελτιώνοντας τον σχεδιασμό πριν από την παραγωγή.

Παράλληλα, ο «Δαίδαλος» θα υποστηρίζει την ανάπτυξη εφαρμογών παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης και Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων, με δυνατότητες αξιοποίησης στην ελληνική γλώσσα, την εκπαίδευση και τον πολιτισμό.

6. Θα χρησιμοποιείται μόνο για εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης;

Όχι. Ο  «Δαίδαλο» είναι υπερυπολογιστής γενικού σκοπού, σχεδιασμένος για επιστημονικές και τεχνολογικές εργασίες που απαιτούν εξαιρετικά μεγάλη υπολογιστική ισχύ.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ένα από τα βασικά πεδία αξιοποίησής του, αλλά οι δυνατότητές του εκτείνονται στην υπολογιστική φυσική και χημεία, τη βιολογία, τη μετεωρολογία, την κλιματική έρευνα, την ενέργεια, τη βιομηχανία και πολλούς ακόμη τομείς.

7. Τι τον διαφοροποιεί από έναν συμβατικό υπολογιστή ή μια υπηρεσία cloud;

Ο  «Δαίδαλος»έχει σχεδιαστεί για προβλήματα εξαιρετικά μεγάλης υπολογιστικής κλίμακας, που απαιτούν την ταυτόχρονη αξιοποίηση μεγάλου αριθμού επεξεργαστικών πόρων.

Με απλά λόγια, μπορεί να πραγματοποιεί σε πρακτικό χρόνο ιδιαίτερα απαιτητικές εργασίες, οι οποίες σε συμβατικά υπολογιστικά συστήματα θα χρειάζονταν πολύ περισσότερο χρόνο ή δεν θα μπορούσαν να εκτελεστούν αποτελεσματικά.