Πως κατάφερε η χώρα να ανέβει 16 θέσεις στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος;
Του Γιάννη Χαλκιαδάκη. Για την επιτυχία του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, που έχει καταφέρει να αποκτήσει μεγάλο κύρος, καθώς είναι από μόνο του ένα δυνατό αναπτυξιακό εργαλείο για τη χώρα, έκανε λόγο ο υπουργός Ανάπτυξης & Επενδύσεων, Άδωνις Γεωργιάδης στο Delphi Economic Forum 2023, στο πάνελ που συντόνισε ο δημοσιογράφος Σταμάτης Ζαχαρός και είχε θέμα: «Investing in Industry: Practices, Progress and Challenges», συγχαίροντας τον Συμεών Τσομώκο και όλη την ομάδα του, που κατάφερε να κάνει κάτι που πολλοί νόμιζαν στην αρχή ότι είναι αδύνατον.
Σύμφωνα με τον κ. Γεωργιάδη: «Θυμάμαι την πρώτη χρονιά που είχαμε έρθει, ήμασταν πολύ λίγοι εδώ και οι περισσότεροι θεωρούσαν ότι αυτό ήταν περίπου μία τρέλα. Απεδείχθη ότι ήταν μια πολύ καλή ιδέα και γίνεται με πολύ σωστό τρόπο και πιστεύω ότι θα έχει και λαμπρό μέλλον.
Ένα δεύτερο εισαγωγικό σχόλιο: Θέλω να ευχαριστήσω ιδιαίτερα, δεν είναι ώρα απολογισμού, αλλά υπό μία έννοια είναι και απολογισμού, γιατί η θητεία μου τελειώνει σε ένα μήνα. Στις 30 Μαΐου, αν όλα πάνε καλά, θα παραδώσω στην υπηρεσιακή Κυβέρνηση για να πάμε μετά καθ’ οδόν για την αυτοδυναμία. Θέλω να ευχαριστήσω λοιπόν την κυρία Andreea Moraru. Έχουμε μία πολύ καλή συνεργασία με την ίδια προσωπικά, αλλά και με την EBRD αυτά τα χρόνια. H EBRD είναι από τους μεγάλους επενδυτές στην Ελλάδα, έχει φέρει project πολλών δισεκατομμυρίων και έπαιξε μεγάλο ρόλο στην οικονομική ανάκαμψη της χώρας μας.
Ένα τρίτο σχόλιο: ναι, έχει αλλάξει σε μεγάλο βαθμό η νοοτροπία όσον αφορά τις επενδύσεις, δεν είναι όλα τα «χρώματα» όμως το ίδιο. Αν ακούσετε τι λένε τώρα στα προεκλογικά πάνελ που βρίσκομαι οι εκπρόσωποι της Αριστεράς και του ΣΥΡΙΖΑ…Όταν τους λες «πείτε μας μία επένδυση που σας αρέσει», δεν τους αρέσει απολύτως καμία. Δε θέλω να πω για το τι λέει το ΜΕΡΑ 25 με τις «Δήμητρες» και τις… Κατερίνες και τις Ασπασίες, αυτό είναι άλλο θέμα, ανήκει σε άλλες ειδικότητες επιστημονικές όχι την οικονομική.
Αλλά όσον αφορά και τον ΣΥΡΙΖΑ δε νομίζω ότι έχει προτείνει καμία οποιαδήποτε επένδυση που να του αρέσει, σε όλες τις επενδύσεις είναι αρνητικός. Τώρα τελευταία τα βάλανε με το Ελληνικό, τη Microsoft για την οποία διαδώσανε ψέματα ότι ακυρώνεται και ούτω καθεξής. Συνεπώς, η Ελλάδα παραμένει μία χώρα που έχει σημασία να έχει μια κυβέρνηση σταθερή και έχει σημασία να είναι μία κυβέρνηση όπως είναι η δική μας φιλοεπενδυτική και φιλοεπιχειρηματική.
Διότι και σε αυτό πρέπει να πω κάτι, χωρίς να φανεί ότι ευλογώ τα γένια μου, αλλά το λένε τα στοιχεία. Κάθε χρόνο επί αυτής της κυβερνήσεως οι ξένες άμεσες επενδύσεις (ΞΑΕ) είναι περισσότερες από την προηγούμενη χρονιά. Το 2021 κάναμε ρεκόρ ΞΑΕ όλων των εποχών, το 2022 κάναμε μεγαλύτερο ρεκόρ ΞΑΕ όλων των εποχών και το 2023, εάν δεν έχουμε πολιτική αναταραχή μετά τις 21 Μαΐου, θα έχουμε τρίτη συνεχόμενη χρονιά ΞΑΕ όλων των εποχών. Το μόνο που μπορεί αυτό να το σταματήσει είναι η περίπτωση να έχουμε πολιτική ανωμαλία. Άρα, δεν είναι όλοι οι άνθρωποι το ίδιο, δεν είναι όλες οι κυβερνήσεις το ίδιο, δεν είναι όλοι οι Πρωθυπουργοί το ίδιο.
Εμείς ως Υπουργείο Ανάπτυξης & Επενδύσεων στέλνουμε στην παγκόσμια και στην εγχώρια επενδυτική κοινότητα ένα καθαρό σήμα: Όποιος επενδυτής έρθει σε μας αντιμετωπίζεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο και το πνεύμα είναι: «σεβόμαστε τα χρήματα, τον κόπο και το χρόνο των άλλων ανθρώπων». Και αντιλαμβανόμαστε πάρα πολύ καλά ότι οι επενδύσεις έρχονται στις χώρες που τις θέλουν περισσότερο και μένουν στις χώρες που τις σέβονται περισσότερο.
Πιστεύω ότι ο κυριότερος λόγος επιτυχίας μας αυτά τα τέσσερα χρόνια όταν έχουμε καταφέρει να κάνουμε αυτά τα ρεκόρ και έχουμε αποσπάσει αυτούς τους διθυράμβους από παγκόσμια δίκτυα όπως το Bloomberg ή τη Les Echos πριν από τρεις μέρες ή από τις εκθέσεις του Eurogroup για την πορεία των επενδύσεων στην Ελλάδα αυτά τα τέσσερα χρόνια ή από το περιοδικό Economist που παρουσίασε την Ελλάδα να έχει τη μεγαλύτερη πρόοδο στον κόσμο: Ανεβήκαμε 16 θέσεις στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος την τριετία ’19-’22 και ανακηρυχθήκαμε παγκόσμιοι πρωταθλητές στην ταχύτητα βελτίωσης.
Κάνω μια παρένθεση εδώ, βεβαίως ξεκινήσαμε από πάρα πολύ χαμηλά. Μια σχεδόν κομμουνιστική κομμουνιστική κυβέρνηση διαδεχθήκαμε, πόσο φιλοεπενδυτική να ήταν η βάση από την οποία ξεκινήσαμε; Αλλά παρόλα ταύτα ανεβήκαμε 16 θέσεις και έχουμε κάνει πολύ μεγάλη πρόοδο και θα συνεχίσουμε.
Άρα, λοιπόν, για να συγκεφαλαιώσω τα τέσσερα αυτά χρόνια, ήταν εξαιρετικά παραγωγικά για την ελληνική οικονομία. Η ελληνική οικονομία σήμερα δεν έχει καμία σχέση με την οικονομία του 2019. Είναι μια διαφορετική χώρα. Εάν τη μέρα που αναλάμβανα την πολιτική ευθύνη του Υπουργείου μαζί με τον Νίκο Παπαθανάση, τον Γιάννη Τσακίρη και τον Χρήστο Δήμα έλεγα ότι όταν θα φεύγαμε θα μπορούσαμε ως ομάδα να παραδώσουμε στον ελληνικό λαό το Ελληνικό εν πλήρη λειτουργία και κατασκευή, τα ναυπηγεία από τρία κλειστά τρία ανοιχτά, άμεσες επενδύσεις όπως η Microsoft, η Pfizer, η Deloitte, η Cisco, η Chubb, η Digital Realty, η Amazon Web Services, η Meta (Facebook), η Google και ούτω το καθεξής, μην τις πω όλες γιατί είναι πάρα πολλές, αν τα λέγαμε αυτά τότε ήταν και Ιούλιος μήνας το πιθανότερο είναι ότι θα μας λέγατε «και πού να σφίξουν οι ζέστες».
Όλα αυτά έγιναν. Και δεν έγιναν μόνο για τις μεγάλες, στηρίξαμε και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις πάρα πολύ. Στηρίξαμε δραστικά και άμεσα και τη μικρομεσαία επιχείρηση με πολλούς πόρους, με πάρα πολλά προγράμματα και με πολύ μεγάλη πίστη στη δυνατότητα του ελληνικού επιχειρείν. Είμαστε μια Κυβέρνηση που πιστεύει στο επιχειρείν και η νέα μας τετραετία εφόσον ο ελληνικός λαός μας δώσει μια νέα καθαρή εντολή θα είναι κυρίως επικεντρωμένη στην ανάπτυξη του ελληνικού επιχειρείν με τέτοιο τρόπο που να ωφεληθεί ακόμα περισσότερο η ελληνική κοινωνία και οι Έλληνες εργαζόμενοι».
Παίρνοντας τον λόγο ο διευθύνων σύμβουλος της Viavartia Group Αθανάσιος Παπανικολάου, σημείωσε πως «στον Όμιλο Vivartia πιστεύουμε ότι ο κλάδος τροφίμων μπορεί να συνεισφέρει περαιτέρω στην ανάπτυξη της χώρας, εάν υποστηριχθεί από πολιτικές που στηρίζουν την παραγωγή, τον πρωτογενή τομέα και την κυκλική οικονομία. Στην κατεύθυνση αυτή η αξιοποίηση του ταμείου ανάκαμψης για την ενίσχυση του κλάδου και οι στοχευμένες πολιτικές για την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος, μπορούν να αξιοποιήσουν σε ακόμα μεγαλύτερο εύρος τη δυναμική του κλάδου τροφίμων και τη συμβολή του στην ελληνική αγορά και οικονομία».
Από την πλευρά του, ο γενικός διευθυντής ΣΕΒ, διευθύνων σύμβουλος στη «Στέγη της Ελληνικής Βιομηχανίας ΑΕ» Γιώργος Ξηρογιάννης, τόνισε πως «το αύριο θα είναι πολύ διαφορετικό, ο παγκόσμιος ανταγωνισμός για παγκόσμιες επενδύσεις έχει αλλάξει, η κανονικότητα που ζούμε είναι πολύ διαφορετική, και είναι απαραίτητη η προσαρμογή σε γεωπολιτικές αλλαγές». Ο ίδιος τόνισε πως μέχρι σήμερα είχαμε ανταγωνιστή την Κίνα, σήμερα έχουμε ανταγωνιστή και μεγάλες δυτικές χώρες όπως οι ΗΠΑ, προσθέτοντας πως «στόχος δεν είναι πώς θα γίνουμε καλύτεροι από το χθες, αλλά πώς τα επόμενα χρόνια θα συγκριθούμε με τις ανεπτυγμένες οικονομίες της δύσης και θα έχουμε ένα επιχειρηματικό περιβάλλον πολύ πιο ευνοϊκό»
Κατόπιν, η περιφερειακή επικεφαλής για Ελλάδα και Κύπρο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD) Andreea Moraru, μίλησε για επένδυση άνω των 6,6 δισ. ευρώ σε πάνω από 100 εγχειρήματα του ιδιωτικού τομέα από το 2015, λέγοντας: «Πέρυσι επενδύσαμε το 15% από τα συνολικά 700.000 εκατ. σε ελληνικά πρότζεκτ και αυτό γιατί η ελληνική κυβέρνηση έχει προχωρήσει στις πιο φιλόδοξη ατζέντα μεταρρυθμίσεων στην πράσινη οικονομία» .
Σε άλλο σημείο της ομιλίας του, ο κ. Γεωργιάδης, σημείωσε: «Οι μεταρρυθμίσεις για την επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης είναι βασικός πυλώνας των συνολικών μεταρρυθμίσεων για τη βελτίωση του επιχειρηματικοί περιβάλλοντος. Μπορώ να σας το διαβεβαιώσω ως Πρόεδρος της αρμόδιας Διϋπουργικής Επιτροπής. Έχουμε σχεδιάσει και ήδη εφαρμόζεται μία πορεία μεταρρυθμίσεων σε συμφωνία με την παγκόσμια τράπεζα. Έχει 26 milestones, έχουμε βάλει χρήματα από το Ταμείο Ανάκαμψης, έχουμε συμφωνήσει με την ηγεσία της δικαιοσύνης σε έναν ορίζοντα 26 μηνών από σήμερα.
Η δικαιοσύνη στην Ελλάδα και ο ρυθμός απονομής της για θέματα οικονομικής φύσεως, δεν θα έχει καμία σχέση με τον παρόντα χρόνο. Ο στόχος είναι να πάμε στο μισό χρόνο απ’ ότι είμαστε σήμερα και να πλησιάσουμε τους Ευρωπαϊκούς μέσους όρους. Έχει γίνει πάρα πολύ δουλειά σε συνεργασία με την παγκόσμια τράπεζα για να σχεδιαστεί αυτό».
Στη συνέχεια, ο Απόστολος Γκουτζίνης, δικηγόρος στο Λονδίνο, εταίρος Milbank, εκτίμησε πως «η Ελλάδα, θεσμικά, οικονομικά, στο τραπεζικό σύστημα, στο επενδυτικό κλίμα, έχει κάνει άλματα σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν». Όμως, όπως σημείωσε, «σε σχέση με τις άλλες χώρες, στο διάστημα που εμείς δουλέψαμε σκληρά για να αποφευχθεί η πλήρης χρεοκοπία, οι ανταγωνιστές μας επίσης έκαναν άλματα, οπότε σήμερα δεν ανταγωνιζόμαστε μόνο τους εαυτούς μας αλλά οικονομίες που αναπτύχθηκαν τα τελευταία 10-20 χρόνια».
Ο διευθύνων σύμβουλος της ΣΟΛ Crowe, Παναγιώτης Αλαμανός, είπε πως σημαντικό κομμάτι στις επενδύσεις είναι η εταιρική διακυβέρνηση, είναι το “e” στο ESG, κι είναι ένα ζήτημα που δεν είναι μόνο θέμα ουσίας, αλλά και εικόνας». Στηρίζοντας το επιχείρημά του, μάλιστα, επικαλέστηκε το παράδειγμα του ελληνικού δημοσίου: «Όταν το ελληνικό δημόσιο είχε μια φήμη πως ήταν αργό και με έλλειψη διαφάνειας, το πρόβλημα δεν ήταν πως ο επενδυτής, ερχόμενος στην Ελλάδα, θα είχε προβλήματα, αλλά πως δεν μπορούσε να πειστεί να έρθει στην Ελλάδα. Αυτό ήταν φαύλος κύκλος. Όταν το δημόσιο άρχισε να βελτιώνεται, κι έχει βελτιωθεί σε πολλούς τομείς, ο φαύλος κύκλος εξελίχθηκε σε ενάρετο».
Μετά από παρέμβαση ενός ομιλητή, ο υπουργός Ανάπτυξης & Επενδύσεων, επισήμανε: «Θέλω να κάνω μόνο ένα σχόλιο για όσα άκουσα πριν. Μου αρέσει να βλέπουμε την Ελλάδα δίκαια. Η Ελλάδα σε ένα τομέα που είναι ανταγωνιστικός έναντι όλων των χωρών και είναι ο πιο ουδέτερος αδέκαστος δείκτης, θριαμβεύει. Είμαστε πρώτοι σταθερά στην απορρόφηση του ΕΣΠΑ μεταξύ των 27 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τώρα είμαστε και οι πρώτοι σε απορρόφηση του Ταμείου Ανάκαμψης (RRF).
Για να είμαστε πρώτο στο ΕΣΠΑ και πρώτοι στο RRF, πάει να πει ότι δουλεύουμε πιο γρήγορα. Και θέλω να θυμίσω ότι όταν πρωτοσυζητήθηκε η ιδέα του Ταμείου Ανάκαμψης για την Ελλάδα, το μεγαλύτερο στοίχημα και η μεγαλύτερη απορία ήταν εάν θα κατάφερνε η Ελλάδα να απορροφήσει αυτούς τους πόρους. Το μεγαλύτερό μας ρεκόρ εκτέλεσης του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων μέχρι το 2019 από την πρώτη μέρα που το μετράγαμε, ήταν 6 δις.
Στα τέσσερα χρόνια Κυβέρνησης Μητσοτάκη και του παρόντος Υπουργού και του Υφυπουργού, Γιάννη Τσακίρη, δεν έχουμε πέσει ποτέ κάτω από τα 10 δις και τώρα έχουμε φθάσει τα 12 δις ευρώ. Είμαστε σταθερά πάνω από το διπλάσιο από το μέχρι πρότινος καλύτερό μας ρεκόρ».
Ολοκληρώνοντας, ο κ. Γεωργιάδης υποστήριξε: «Δεν είναι ότι εκμεταλλευόμαστε μόνο τον ήλιο και τον άνεμο που έχουμε, γιατί τον ήλιο και τον άνεμο τον έχουμε από πάντα. Αυτή η κυβέρνηση, αυτά τα τέσσερα χρόνια δεκαπλασίασε την παραγωγή από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.Να δώσω ένα απλό παράδειγμα για να γίνει αντιληπτό: για να πάρεις μία αδειοδότηση ενός αιολικού πάρκου στην Ελλάδα πριν έρθει η θητεία της Κυβερνήσεως του Κυριάκου Μητσοτάκη ήθελες εφτά χρόνια, σήμερα το αδειοδοτούμε στο χρόνο. Άρα, λοιπόν, είμαστε εφτά φορές γρηγορότεροι από ότι ήμασταν πριν. Αυτό δεν έχει να κάνει με τον ήλιο ή με τη θάλασσα, έχει να κάνει με την κυβέρνησή μας».
Καταλήγοντας, ο πρόεδρος Ελληνικής Ένωσης Επιχειρηματιών Κρίστιαν Χατζημηνάς, σημείωσε πως: «Οι ξένες επενδύσεις πάντα ακολουθούν το εγχώριο κεφάλαιο, από αυτές όμως μόνο ένα 16%-20% πήγε προς τη βιομηχανία και αυτό πρέπει να αλλάξει» Για να συμπληρώσει ότι τα ξένα επενδυτικά σχήματα Ανάπτυξης (R&D) μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών μπορεί να φαίνονται επιτυχία, ενδέχεται όμως να καταστούν εμπόδιο στην βιομηχανοποίηση/ψηφιοποίηση της οικονομίας μας. Για παράδειγμα οι Έλληνες μηχανικοί (επί της ουσίας ο «χρυσός» της οικονομίας μας) που βρίσκουν καλύτερους μισθούς εκεί και συνεισφέρουν στην ολοκλήρωση των προϊόντων αυτών των εταιρειών, στερούνε τις υπηρεσίες τους, από τις υπόλοιπες ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που προσπαθούν να αναπτυχθούν μέσω βιομηχανοποίησης και ψηφιοποίησης. Η ΕΕΝΕ εισηγείται τη θέσπιση ενός πιστοποιητικού ψηφιακών δεξιοτήτων και ένα έξυπνο κίνητρο για τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους που επενδύουν τους πόρους και το χρόνο για την επανεκπαίδευση/επανακατάρτιση.
Με τη σειρά του, ο υπουργός Ανάπτυξης & Επενδύσεων, υπογράμμισε: «Είναι σωστά όσα λέει ο κ. Χατζημηνάς, όμως, η Ελλάδα έχει μια μεγάλη δεξαμενή που είναι οι Έλληνες που φύγανε στο εξωτερικό τα περασμένα χρόνια. Kαι η επένδυση της Pfizer στη Θεσσαλονίκη και η επένδυση της Amazon που επέστρεψε στην Αθήνα απέδειξαν ότι όταν γίνονται αυτές οι επενδύσεις τραβάνε κόσμο που είχε φύγει, ο οποίος επιστρέφει πίσω στην Ελλάδα. Γίνεται δηλαδή το brain gain από το brain drain που λέγαμε παλιά, αυτή θα είναι μια μεγάλη δεξαμενή που σε κάποιο βαθμό, όχι απολύτως, θα θεραπεύσει την έλλειψη εργατικού δυναμικού.
Πιστεύω δε ότι στο άμεσο μέλλον όσο επιταχύνεται η ιδέα της εξ αποστάσεως εργασίας πολλοί ειδικοί επιστήμονες του εξωτερικού θα προτιμήσουν να έρθουν να δουλέψουν στην Ελλάδα, διότι η Ελλάδα μπορεί να τους παρέχει πολύ υψηλή ποιότητα ζωής, ασφάλεια και καλούς μισθούς όσο η οικονομία θα ανεβαίνει. Άρα, θα έχουμε και εκεί εξελίξεις που τώρα δεν τις υπολογίζετε, χωρίς να πω ότι δε χρειαζόμαστε όλα όσα είπατε τα οποία ούτως ή άλλως είναι στο κυβερνητικό πρόγραμμα της Νέας Δημοκρατίας.
Άρα, εάν η χώρα έχει πολιτική σταθερότητα, με μία φιλοεπενδυτική κυβέρνηση, δηλαδή για να μην χάνουμε χρόνο, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη ξανά αυτοδύναμο Πρωθυπουργό, όπως πήγαμε γρήγορα αυτά τα τέσσερα χρόνια θα πάμε ακόμα γρηγορότερα και τα επόμενα τέσσερα. Εάν η ενδογενής ελληνική γκρίνια μας οδηγήσει στο να κάνουμε το ατύχημα, τότε μετά από χρόνια οι ιστορικοί του μέλλοντος θα κλαίνε γιατί έγινε το λάθος. Υπάρχει το ατύχημα που είναι να έχουμε πολιτική αστάθεια και υπάρχει το δυστύχημα να μπει και ο Γιάνης, με ένα νι, στην κυβέρνηση και να κλαίμε όλοι μαζί».
