Δεν υπάρχει ποιοτικό τουριστικό προϊόν, χωρίς καλά αμειβόμενους εργαζόμενους, σύμφωνα με τον ΣΕΤΕ
Του Γιάννη Χαλκιαδάκη. Την πεποίθηση ότι ο ΣΕΤΕ, ως υπεύθυνος κοινωνικός εταίρος, υποστηρίζει ξεκάθαρα πως το ανθρώπινο κεφάλαιο παραμένει ο πιο κρίσιμος παράγοντας για την διαμόρφωση του τουριστικού προϊόντος και ότι δεν υπάρχει ποιοτικό τουριστικό προϊόν χωρίς ικανοποιημένους, ασφαλείς και καλά αμειβόμενους εργαζόμενους, εξέφρασε ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων, Γιάννης Παράσχης, στην τοποθέτησή του και κατά τη διάρκεια συζήτησης με τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, στο πλαίσιο της Ανοικτής Συνεδρίασης της 32ης Τακτικής Γενικής Συνέλευσης ΣΕΤΕ
Σύμφωνα με τον ίδιο: «Το 2024 θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι στην βάση των στοιχείων των πρώτων 5 μηνών είναι μια χρονιά που επιτρέπει συγκρατημένη αισιοδοξία για την πορεία των αφίξεων και των εσόδων για τον τουρισμό μας», προσθέτοντας ότι: «Η αναπτυξιακή δυναμική του ισχυρού brand Ελλάδα που χτίστηκε τα τελευταία χρόνια δείχνει σημαντική ανθεκτικότητα».
Αφορά άμεσα και έμμεσα περίπου στο 30% της οικονομίας
Συνεχίζοντας ο κ. Παράσχης είπε πως ο ελληνικός τουρισμός αφορά άμεσα και έμμεσα περίπου στο 30% της οικονομίας της χώρας, καθώς αποτελεί ίσως τον δυναμικότερο τομέα της ελληνικής οικονομίας, ένα τομέα που στήριξε την Ελλάδα στα δύσκολα χρόνια της οικονομικής κρίσης, προσφέροντας εισόδημα, θέσεις εργασίας, και συμβάλλοντας στην κοινωνική συνοχή ειδικά στην Περιφέρεια.
Μάλιστα, επανέλαβε, τις πέντε κεντρικές προτεραιότητες του ΣΕΤΕ, όπως αυτές έχουν τεθεί, με ορίζοντα το 2030: Τις επενδύσεις και την ανταγωνιστικότητα, το ζήτημα των υποδομών, τη διαχείριση των προορισμών, την αγορά εργασίας και τη βιωσιμότητα.
Η αύξηση του τέλους παρεπιδημούντων
Μιλώντας για τα θέματα ανταγωνιστικότητας και την πρόταση για αύξηση του τέλους παρεπιδημούντων, ο επικεφαλής του Συνδέσμου σημείωσε πως: «Πέραν του τέλους για την ανθεκτικότητα στην κλιματική κρίση, για το οποίο οι θέσεις μας είναι γνωστές, πρόσφατα ξεκίνησαν συζητήσεις από εκπροσώπους τοπικής αυτοδιοίκησης για αύξηση του τέλους παρεπιδημούντων ή άλλων επιβαρύνσεων επί του τζίρου των ξενοδοχείων, με τη δικαιολογία της επιβάρυνσης των προορισμών από τον τουρισμό».
Διευκρινίζοντας ότι: «Είναι προφανές ότι για την αδυναμία των υποδομών και την έλλειψη ουσιαστικής διαχείρισης των προορισμών είναι εκτός λογικής να επιβαρυνθεί και πάλι μία και μόνο οικονομική δραστηριότητα, της οποίας μάλιστα τα οφέλη διαχέονται σε όλη την οικονομία και κοινωνία. Η θέση μας είναι ότι φόροι και τέλη από τον τουρισμό πρέπει να κατευθύνονται σε δράσεις που έχουν σχέση με το τουρισμό για την βελτίωση της λειτουργίας και της ζωής κατοίκων και επισκεπτών των περιοχών από τις οποίες εισπράττονται».
Απουσία μεγάλου συνεδριακού κέντρου στη χώρα
Όσον αφορά τις υποδομές, ο κ. Παράσχης στάθηκε ιδιαιτέρως στην απουσία μεγάλου συνεδριακού κέντρου στη χώρα, επισημαίνοντας ότι: «Θα σταθώ εδώ ενδεικτικά στο έλλειμα συνεδριακής υποδομής στην Αθήνα, αλλά και την ανάγκη αναβάθμισης σχετικής υποδομής στη Θεσσαλονίκη. Ένα έλλειμμα που οδηγεί σε απώλειες θέσεων εργασίας και εσόδων, που καθιστά δυσχερή έως αδύνατη την προσέλκυση μεγάλων συνεδρίων και δεν επιτρέπει την άμβλυνση του φαινομένου της εποχικότητας».
Αναφορικά με τον τέταρτο πυλώνα των προτεραιοτήτων του Συνδέσμου, την αγορά εργασίας, υπογράμμισε πως: «Βρισκόμαστε σε διάλογο με τα αρμόδια υπουργεία αναφορικά με τις απαραίτητες παρεμβάσεις στην αγορά εργασίας, στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, την άμβλυνση της εποχικότητας, με προγράμματα προσέλκυσης, κατάρτισης και συνεχούς βελτίωσης δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού.
Αλλά και με βελτίωση της αποτελεσματικότητας του θεσμοθετημένου πλαισίου των μετακλήσεων, ώστε να ανταποκριθούμε στις νέες απαιτήσεις στον χώρο της εργασίας και στις διεθνείς τάσεις που διαμορφώθηκαν μετά την πανδημία».
Παραμένει δομική πρόκληση η εύρεση εργαζομένων
Ειδικά με τις μετακλήσεις, ο εντεταλμένος σύμβουλος του ΣΕΤΕ, Αλέξανδρος Θάνος σημείωσε ότι: «Η σημαντικότερη επένδυση που πρέπει να γίνει, αφορά το ανθρώπινο δυναμικό, με έμφαση στην εκπαίδευση. Παρά τις αυξήσεις στους μισθούς, παραμένει δομική πρόκληση η εύρεση εργαζομένων. Οι μετακλήσεις των εργαζομένων στον τουρισμό μπήκαν το 2023.
Πρακτικά οι γραφειοκρατικές διαδικασίες είναι μη λειτουργικές ώστε να επιτευχθεί ο σκοπός. Έχουμε κάνει πολλές διαβουλεύσεις με μέλη και υπουργεία για να γίνουν καινοτόμες παρεμβάσεις. Και με το ΙΝΣΕΤΕ βρισκόμαστε σε συνεχή διαδικασία για να δοθούν κίνητρα επιδότησης εργασίας και προγράμματα προσέλκυσης κατάρτισης και βελτίωσης δεξιοτήτων».
Η εκπαίδευση του προσωπικού μαζί με την ανεύρεση
Παίρνοντας τον λόγο, ο πρόεδρος της Aegean Ευτύχιος Βασιλάκης, υποστήριξε πως : «Αυτό που καταλαβαίνω είναι ότι παραμένει το βασικό ζήτημα προς το παρόν δεν είναι η ζήτηση. Η ζήτηση κρατάει καλά. Άρα μένει να γίνουν δύο πράγματα άμεσα. Το ένα είναι η εξέλιξη και η εκπαίδευση του προσωπικού μαζί με την ανεύρεση.
Πρέπει να το δούμε πιο συνολικά γιατί μόνο με την αύξηση της εξειδίκευσης και της ενίσχυσης των δυνατοτήτων μπορεί να έρθει η ουσιαστική παραγωγικότητα, άρα και η δυνατότητα να πληρώσουμε περισσότερα και να καλύψουμε με αποτελεσματικό τρόπο αυτό το έλλειμα που φαίνεται ότι δημιουργείται όχι μόνο στον τουρισμό σε όλη την κοινωνία».
Για να συμπληρώσει ότι: «Το δεύτερο είναι ότι προφανώς τα ζητήματα που αφορούν βιωσιμότητα και ποιότητα υπηρεσιών για να μπορούμε να έχουμε ένα μέτρο στην ανάπτυξη που να μπορεί να φέρνει κόσμο περισσότερο, αλλά όχι με τόσο μεγάλο ρυθμό στους συνολικούς αριθμούς, αλλά με παράλληλη βελτίωση ποιότητας του τουρισμού. Ο συνδυασμός αυτός χρειάζεται να αντιμετωπιστεί από τον τουρισμό τα επόμενα χρόνια».
Ποιοτική αναβάθμιση του ελληνικού τουριστικού προϊόντος
Από την πλευρά του, ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank Φωκίων Καραβίας, έδωσε έμφαση στην ποιοτική αναβάθμιση του ελληνικού τουριστικού προϊόντος, λέγοντας πως: «Έχουμε ποιοτική αναβάθμιση του τουρισμού μας καθώς τα 4-5 αστέρων ξενοδοχεία ξεπερνούν το 25% του συνόλου χάρη στις σοβαρές επενδύσεις τα τελευταία χρόνια, στα ξένα brands που έρχονται στη χώρα μας και στο πρώτο ελληνικό brand που έχει επεκτείνει τις δραστηριότητές του στο εξωτερικό».
Εστιάζοντας στις συζητήσεις περί υπερτουρισμό, ο κ. Καραβίας διεμήνυσε ότι: «Προσωπική μου άποψη είναι ότι ενδεχομένως με εξαίρεση 2-3 προορισμών δεν υπάρχει υπερτουρισμός στην Ελλάδα και να το αναγάγουμε σε ένα καθολικό πρόβλημα. Είναι ανακριβές και ενδεχομένως είναι αυτοκαταστροφικό. Βεβαίως υπάρχουν ζητήματα, υπάρχουν θέματα υποδομών. Χρειαζόμαστε σοβαρές δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις.
Να αφήσουμε τους πρωτοπόρους να οδηγήσουν τον τουρισμό
Μπορούμε να αξιοποιήσουμε τα άφθονα κοινοτικά κονδύλια και να υποστηρίξουμε κι εμείς με τεχνογνωσία στις χρηματοδοτήσεις και με κεφάλαια. μπορούμε να αφήσουμε τη μιζέρια στην άκρη και να αφήσουμε τους πρωτοπόρους να οδηγήσουν τον τουρισμό στον επόμενο κύκλο, της βιωσιμότητας με σεβασμό στην τοπική κοινωνία και ευαισθησία και στο περιβάλλον και με τις επενδύσεις που πρέπει να γίνουν και το τραπεζικό σύστημα είναι πρόθυμο να χρηματοδοτήσει και για μεγάλες και μικρότερες επιχειρήσεις».
Σημειώνεται πως ο κ. Παράσχης, στο πλαίσιο της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης, προχώρησε στη ανακοίνωση μίας νέας πρωτοβουλίας για τη μετάβαση των τουριστικών επιχειρήσεων στην αειφορία, τη ΜΕΤRΟΝ Sustainable Tourism by SETE, τονίζοντας ότι: «Σκοπός μας είναι η δέσμευση και η μετάβαση των τουριστικών επιχειρήσεων σε βιώσιμη λειτουργία.
Πιλοτική εφαρμογή σε επιλεγμένες επιχειρήσεις
Δημιουργούμε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα αυτοαξιολόγησης, ελέγχου, εκπαίδευσης, συμμόρφωσης, αυτοδέσμευσης και στοχοθέτησης, επαναξιολόγησης, και πιστοποίησης των επιχειρήσεων. Με την εντατική δουλειά των συνεργατών μας στον ΣΕΤΕ, το ΙΝΣΕΤΕ και τη Marketing Greece και την συνδρομή εξειδικευμένων συμβούλων σε προγράμματα sustainability στον τομέα του τουρισμού δημιουργούμε την μεθοδολογία και τα απαραίτητα εργαλεία».
Για να συμπληρώσει ότι :«Ξεκινάμε στο δεύτερο εξάμηνο του 2024 με την πιλοτική εφαρμογή σε επιλεγμένες επιχειρήσεις πριν το rollout του προγράμματος στην βάση μίας ηλεκτρονικής πλατφόρμας και στόχο – αρχικά – τη μέτρηση πέντε βασικών δεικτών: Κατανάλωση Ενέργειας, Κατανάλωση Νερού, Παραγωγή και Διαχείριση Αποβλήτων, Εργασιακά Θέματα, Κοινωνικό Αποτύπωμα στους κλάδους: Ξενοδοχειακές Επιχειρήσεις, Εναέριες Μεταφορές, Θαλάσσιες Μεταφορές, Χερσαίες Μεταφορές, Τουριστικά Γραφεία».
Πιο αναλυτικά οι τοποθετήσεις του προέδρου του ΣΕΤΕ, Γιάννη Παράσχη, στο πλαίσιο της Ανοικτής Συνεδρίασης της 32ης Τακτικής Γενικής Συνέλευσης ΣΕΤΕ, είχαν ως εξής
- Εισαγωγική τοποθέτηση
Ο ελληνικός τουρισμός αφορά άμεσα και έμμεσα περίπου στο 30% της οικονομίας της χώρας. Αποτελεί ίσως τον δυναμικότερο τομέα της ελληνικής οικονομίας, ένα τομέα που στήριξε την Ελλάδα στα δύσκολα χρόνια της οικονομικής κρίσης, προσφέροντας εισόδημα, θέσεις εργασίας, και συμβάλλοντας στην κοινωνική συνοχή ειδικά στην Περιφέρεια.
Ο κλάδος δοκιμάστηκε σκληρά στα χρόνια της υγειονομικής κρίσης, αλλά το brand Ελλάδα έχει επιδείξει ανθεκτικότητα και ιδιαίτερη αναπτυξιακή δυναμική στη μετά την πανδημία εποχή.
Το 2023 αποτελεί πλέον το έτος ορόσημο και νέο έτος αναφοράς για τον ελληνικό τουρισμό, ξεπερνώντας σε αφίξεις και έσοδα την προπανδημική χρονιά ρεκόρ του 2019.
Και για το 2024, τα στοιχεία και οι προβλέψεις δείχνουν ότι μπορούμε να είμαστε συγκρατημένα αισιόδοξοι. Να περιμένουμε μια θετική χρονιά, παρά τον αυξημένο διεθνή ανταγωνισμό, τις γεωπολιτικές εξελίξεις, αλλά και τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης που επηρεάζουν τον κλάδο μας.
Θεωρούμε, βέβαια, ότι η θετική πορεία των τελευταίων 2 ετών δεν μπορεί και δεν πρέπει να αποτελέσει λόγο εφησυχασμού και να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι ο τουρισμός έχει μπει με ασφάλεια σε έναν δρόμο ρεκόρ και επιτυχιών.
Ταυτόχρονα, βλέπουμε όμως ότι στη βάση της ανάπτυξης, το 2023, σε οικονομικό επίπεδο, η αύξηση των εσόδων από τον τουρισμό έχει οδηγήσει σε μια τάση αυξημένης φορολόγησης της δραστηριότητας.
Σε κοινωνικό επίπεδο, γίνεται κατά τόπους συζήτηση για επιβάρυνση των προορισμών από τις αυξημένες τουριστικές ροές.
Σε περιβαλλοντικό επίπεδο, βιώσαμε πέρυσι με σκληρό τρόπο τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης στην τουριστική δραστηριότητα.
Παρά τις νέες προκλήσεις, εμείς στον ΣΕΤΕ, πιστεύουμε ότι απαιτείται πίστη στην αναπτυξιακή στρατηγική του ελληνικού τουρισμού με αυξημένη προσαρμοστικότητα και ενσυναίσθηση για ζητήματα που αφορούν στην περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα, αλλά χωρίς συντηρητικές και φοβικές προσεγγίσεις που αποστρέφονται την ανάπτυξη. Οραματιζόμαστε την Ελλάδα ως μια ανοιχτή, φιλόξενη χώρα με μέλλον στον βιώσιμο τουρισμό.
- Εργασιακά ζητήματα
Αποτελεί πλέον κοινή πεποίθηση ότι τα ζητήματα που αφορούν στην αγορά εργασίας, δεδομένων και των δημογραφικών εξελίξεων θα αποτελέσουν σημαντική δομική πρόκληση για τα επόμενα χρόνια. Όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά για ολόκληρη την Ευρώπη και για πολλούς κλάδους οικονομικής δραστηριότητας.
Βρισκόμαστε σε διάλογο με τα αρμόδια υπουργεία, αναφορικά με τις απαραίτητες παρεμβάσεις στην αγορά εργασίας, στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, την άμβλυνση της εποχικότητας με προγράμματα προσέλκυσης, κατάρτισης και συνεχούς βελτίωσης δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού, αλλά και για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του θεσμοθετημένου πλαισίου των μετακλήσεων, ώστε να ανταποκριθούμε στις νέες απαιτήσεις στον χώρο της εργασίας και στις διεθνείς τάσεις που διαμορφώθηκαν μετά την πανδημία.
Παράλληλα, θεωρούμε ότι η μείωση των εργοδοτικών εισφορών μπορεί να συμβάλει περαιτέρω στην αύξηση των θέσεων εργασίας, του χρόνου απασχόλησης αλλά και τελικά στο καθαρό εισόδημα των εργαζομένων.
O ΣΕΤΕ, ως υπεύθυνος κοινωνικός εταίρος, υποστηρίζει ξεκάθαρα ότι το ανθρώπινο κεφάλαιο παραμένει ο πιο κρίσιμος παράγοντας για την διαμόρφωση του τουριστικού προϊόντος και ότι δεν υπάρχει ποιοτικό τουριστικό προϊόν χωρίς ικανοποιημένους, ασφαλείς και καλά αμειβόμενους εργαζόμενους.
3 Βιωσιμότητα / Βιώσιμη Ανάπτυξη
Στον ΣΕΤΕ πιστεύουμε ότι το τουριστικό μας προϊόν επιβάλλεται πλέον να διαμορφώνεται με βάση την κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Σήμερα, ανακοινώσαμε την ενσωμάτωση στη στρατηγική μας μιας νέας σημαντικής πρωτοβουλίας, για τη μετάβαση των τουριστικών επιχειρήσεων στην αειφορία. Την ονομάσαμε Metron Sustainable Tourism by SETE, γιατί μέτρον σημαίνει μέτρηση, αναλογία, αλλά και κανόνας. Ανοίγουμε, έτσι, με υπευθυνότητα το κεφάλαιο της αυτορρύθμιση του κλάδου. Σκοπός μας είναι η δέσμευση και η μετάβαση των τουριστικών επιχειρήσεων σε βιώσιμη λειτουργία δημιουργώντας ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα αυτοδέσμευσης, συμμόρφωσης, αυτοαξιολόγησης, στοχοθέτησης, και πιστοποίησης των επιχειρήσεων στην βιώσιμη λειτουργία. Στο δεύτερο εξάμηνο του 2024 ξεκινάμε την πιλοτική εφαρμογή. Ταυτόχρονα πιστεύουμε ότι η πράσινη μετάβαση μπορεί, και πρέπει, να στηριχθεί από το ταμείο ανάκαμψης και τα υπόλοιπα χρηματοδοτικά εργαλεία, αλλά και το τραπεζικό σύστημα για μεγάλες αλλά εξίσου για μικρομεσαίες τουριστικές επιχειρήσεις.
- Επενδύσεις / Aνταγωνιστικότητα
Οι τουριστικές επενδύσεις ύψους 5,1 δισ. ευρώ το 2023 ήταν σχεδόν διπλάσιες από το 2019 συμβάλλοντας ουσιαστικά στην μείωση του κρίσιμου επενδυτικού κενού. Η συνέχιση της θετικής τάσης αυτής θα εξαρτηθεί όμως από μια σειρά ζητημάτων που επηρεάζουν άμεσα την ελκυστικότητα και ανταγωνιστικότητα των τουριστικών επενδύσεων.
Η επίτευξη της επενδυτικής βαθμίδας και η μείωση των συγκριτικών spreads χρηματοδότησης το περασμένο φθινόπωρο απετέλεσε σίγουρα μία θετική εξέλιξη.
Η νομοθετική ρύθμιση για τη βραχυχρόνια μίσθωση τον περασμένο Δεκέμβριο ήταν μια θετική παρέμβαση κυρίως σε φορολογικού χαρακτήρα ζητήματα. Αναμένουμε περαιτέρω διευκρινίσεις σε ζητήματα λειτουργίας των καταλυμάτων, της διάρκειας των βραχυχρόνιων μισθώσεων αλλά και τον αριθμό των καταλυμάτων όπου προκύπτουν κοινωνικά ζητήματα στέγης.
Η παράταση του μειωμένου ΦΠΑ σε εστίαση και μεταφορές, αμβλύνει μόνο εν μέρει το πρόβλημα του υψηλότερου ΦΠΑ στο τουριστικό πακέτο σε σχέση με τον ανταγωνισμό. Γνωρίζετε το πάγιο αίτημα για μειωμένο ΦΠΑ του τουρισμού κοντά στα επίπεδα των ανταγωνιστών.
Το ίδιο θα λέγαμε ισχύει και με την πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση στο ζήτημα του αιγιαλού που ήταν απαραίτητη και στην οποία συνδράμαμε ως Σύνδεσμος.
Ταυτόχρονα όμως, απαιτείται λύση στη χρονίζουσα εκκρεμότητα του χωροταξικού ζητήματος με συγκεκριμένες χρήσεις γης και με θεσμικές προϋποθέσεις που να διασφαλίζουν ένα αξιόπιστο περιβάλλον επενδύσεων με ασφάλεια δικαίου.
Όπως και η αξιοποίηση των χρηματοδοτικών εργαλείων του ΤΑΑ και του ΕΣΠΑ 2021 – 2027, αλλά και του νέου αναπτυξιακού νόμου για τη χρηματοδότηση τουριστικών επιχειρήσεων ειδικά δε για ζητήματα πράσινης μετάβασης.
