Το success story της Ελλάδας, οι βασικές οικονομικές προκλήσεις και ο Προϋπολογισμός του 2026
Πέντε μεγάλες προκλήσεις, έχει καταφέρει λόγω συγκυρίας να πετύχει ο Προϋπολογισμός του 2026, σε τομείς όπου η οικονομία θα πρέπει να συνεχίσει να κάνει ρεκόρ, για να καλύψει ταχύτερα την απόσταση που έχει από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, τη στιγμή που μπορεί η πορεία της ελληνικής οικονομίας να είναι το πιο πρόσφατο success story για τις Βρυξέλλες, αλλά στην Ελλάδα όλοι αναγνωρίζουν ότι η απόσταση με την Ευρώπη σε εισοδήματα, χρέος και άλλους οικονομικούς και κοινωνικούς δείκτες απαιτεί επιμονή και χρόνο.
Συγκεκριμένα, η πρώτη επίτευξη του στόχου, θα είναι η αύξηση των επενδύσεων κατά 10,2%, η οποία για να υλοποιηθεί, θα πρέπει να περάσει μέσα από την απορρόφηση κοινοτικών πόρων ύψους περίπου 11 δισ. ευρώ, εξέλιξη που δεν έχει επιτευχθεί ποτέ στην Ελλάδα, καθώς από τα χρήματα αυτά τα 7,5 δισ. ευρώ θα είναι από το Ταμείο Ανάπτυξης και 3,3 δισ. ευρώ από το ΕΣΠΑ 2021-2027, ενώ είναι προφανές, ο πόσο σημαντικό είναι να έχει επιτυχία το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
Αναλογικά η Ελλάδα είχε το μεγαλύτερο ποσοστό χρηματοδότησης
Ειδικότερα, η αξιοπιστία της Ελλάδας θα κριθεί το 2026 από την επιτυχή ολοκλήρωση του εθνικού προγράμματος Ελλάδας 2.0 των 36 δισ., με δεδομένο ότι αναλογικά η Ελλάδα είχε το μεγαλύτερο ποσοστό χρηματοδότησης από όλες τις άλλες χώρες της Ε.Ε, ενώ θα πρέπει να συνεχίσει να υλοποιείται κανονικά και το ΕΣΠΑ, για το οποίο η απορρόφηση θα ενταθεί ακόμη περισσότερο από το 2027.
Παράλληλα, η οικονομία θα πρέπει να προσελκύσει επενδύσεις ύψους 28 δισ. ευρώ, ώστε να επιτύχει να καταγράψει η χώρα στο τέλος του επόμενου χρόνου, επενδύσεις συνολικού προϋπολογισμού ίσου με το 17,7% του ΑΕΠ, τι στιγμή που η Ευρώπη, η οποία βιώνει οικονομική στασιμότητα από το 2022, καταγράφει εκροές επενδύσεων, έχοντας μέσο όρο ετήσιων δημοσίων επενδύσεων στο 21% του ΑΕΠ της.
Εισοδηματικές ενισχύσεις από την 1η Ιανουαρίου του 2026 σε μισθωτούς
Ωστόσο, ο στόχος της ανάπτυξης, είναι ο δεύτερος που θα πρέπει να πετύχει ο Προϋπολογισμός του 2026, με την οικονομική μεγέθυνση της οικονομίας κατά 2,4%, που έχει τεθεί ως στόχος, θα διαμορφωθεί κατά 1,8% από την αύξηση των επενδύσεων και κατά 0,6% από τις μειώσεις φορολογίας και τις εισοδηματικές ενισχύσεις του 1,76 δισ. ευρώ που θα εφαρμοστούν από την 1η Ιανουαρίου του 2026 σε μισθωτούς, οικογένειες με παιδιά, την περιφέρεια και τους ένστολους.
Όμως ο στόχος δεν είναι εγγυημένος, καθώς και οι επενδύσεις θα κληθούν να κινηθούν πολύ γρήγορα και τα μέτρα για τη μείωση των φόρων δεν θα πρέπει να έρθουν αντιμέτωπα με μια ακρίβεια που θα μειώσει ή θα εκμηδενίσει στην πράξη το αποτέλεσμά τους στα πραγματικά εισοδήματα, ενώ κρίσιμη παράμετρος για τον επόμενο χρόνο θα είναι η ολοκλήρωση βασικών μεταρρυθμίσεων που μεταφέρονται από χρόνο σε χρόνο, όπως το κτηματολόγιο, τα πολεοδομικά σχέδια σε όλη τη χώρα, η επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης, η ολοκλήρωση της ψηφιοποίησης του Δημοσίου, που θα κληθούν να δημιουργήσουν πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στην οικονομία το επόμενο διάστημα.
Ο ρυθμός αύξησής επιταχύνεται σε 1,5% από 0,5% το 2025
Στον αντίποδα, προβλέπεται να κινηθεί ανοδικά για τρίτη διαδοχική χρονιά το 2026, ο πραγματικός μέσος μισθός, με βάση τις προβλέψεις του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και τον ρυθμό αύξησής του να επιταχύνεται σε 1,5% από 0,5% το 2025, με την παραγωγικότητα της εργασίας να προβλέπεται, επίσης, να εισέλθει σε τροχιά επιτάχυνσης, με τον ρυθμό ετήσιας αύξησής της να διαμορφώνεται σε 1,9% από 1,5% το 2025, συμβάλλοντας στη διατήρηση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας.
Στο μεταξύ, στην εκτιμώμενη άμβλυνση των πληθωριστικών πιέσεων εντός του 2026, αποδίδονται τα οφέλη για τον πραγματικό μέσο μισθό, με τον ρυθμός αύξησης του ΔΤΚ το 2026, να προβλέπεται να διαμορφωθεί σε 2,2%, προσεγγίζοντας τον μεσοπρόθεσμο στόχο της ΕΚΤ, υποδηλώνοντας την εξομάλυνση των υποκείμενων πιέσεων τόσο στον τομέα των τροφίμων όσο και στον δομικό πυρήνα του πληθωρισμού, καθώς και την αρνητική επίδραση της συνιστώσας της ενέργειας, της τάξεως των 0,2 ποσοστιαίων μονάδων, στον ετήσιο ρυθμό μεταβολής του εναρμονισμένου δείκτη.
Η απότομη άνοδος των τιμών από το 2022, σε κρίση πληθωρισμού
Όσον αφορά την αντιμετώπιση της ακρίβειας, ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας για τη ζήτηση και κατά συνέπεια για το ΑΕΠ θα είναι η αντιμετώπιση της αίσθησης αυτής που κυριαρχεί στην κοινωνία, καθώς η απότομη άνοδος των τιμών από το 2022 με την ενεργειακή κρίση, εξελίχθηκε στη συνέχεια σε κρίση πληθωρισμού, που οδήγησε σε αύξηση επιτοκίων της ΕΚΤ από -0,5% σε 4%, αλλά στην Ελλάδα, όπως και σε όλη την Ευρωζώνη, τα επιτόκια έχουν μειωθεί στο 2%, με την αίσθηση της ακρίβειας να παραμένει.
Τελικά, οι αυξήσεις ήρθαν, με την αγοραστική δύναμη των ελληνικών νοικοκυριών να υπολείπεται κατά 30% σε σχέση με τον μέσο ευρωπαϊκό όρο, πιέζοντας υπερβολικά τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, τι στιγμή που οι θετικοί ρυθμοί ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας συμβαδίζουν με θετικούς ρυθμούς πληθωρισμού, ο οποίος εδώ και περίπου έναν χρόνο είναι υψηλότερος από τον μέσο ευρωπαϊκό, καθώς μια σημαντική πρόκληση για τη χρονιά αυτή είναι η αγορά να ελεγχθεί αποτελεσματικά και να εξομαλυνθούν οι τιμές σε βασικά τρόφιμα, όπου οι αυξήσεις έχουν αρχίσει να επανεμφανίζονται.
Το πλεόνασμα για το 2026 να παραμένει ως στόχος στο 2,8% του ΑΕΠ
Ταυτοχρόνως, η ανάγκη να πετυχαίνουμε κάθε χρόνο τους δημοσιονομικούς στόχους που θέτουμε ως χώρα, υποχρεώνει σε υπερσυντηρητικές προβλέψεις το ΥΠΕΘΟ, για το πρωτογενές πλεόνασμα κάθε χρονιάς, κάτι που έχει ως αποτέλεσμα να έχουμε συνεχείς αναθεωρήσεις μεγεθών, έστω και αν αυτές γίνονται σταθερά προς τα πάνω, απόδειξη αποτελεί ο στόχος για το πρωτογενές πλεόνασμα του 2025, που ξεκίνησε από το 2,4% του ΑΕΠ στον Προϋπολογισμό, αναθεωρήθηκε στο 3,6% του ΑΕΠ στο προσχέδιο του Προϋπολογισμού του 2026 και τώρα, στο τελικό σχέδιο, έχει φτάσει το 3,7% του ΑΕΠ.
Μια εξέλιξη τι στιγμή που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις φθινοπωρινές της προβλέψεις αναμένει για φέτος πλεόνασμα 4,3% του ΑΕΠ, με το πλεόνασμα για το 2026 να παραμένει ως στόχος στο 2,8% του ΑΕΠ, ενώ σε ότι αφορά το χρέος, η πρόβλεψη είναι πιο σταθερή και στόχος του προσχεδίου αλλά και του τελικού σχεδίου του Προϋπολογισμού είναι η μείωση κατά 7,7% του ΑΕΠ το 2026 στο 138,2% του ΑΕΠ από το 145,6%.
