Του Γιάννη Χαλκιαδάκη. Στην ολιστική προσέγγιση για τη μείωση του κόστους με δράσεις εξοικονόμησης, ευελιξία στην κατανάλωση, παραγωγή ή και αποθήκευση για ίδια χρήση, εστίασε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, με τον υφυπουργό Νίκο Τσάφο, παρουσιάζοντας τον οδικό χάρτη για τη μείωση κατά 30% των λογαριασμών ρεύματος κατά την περίοδο 2027-2029, που εξήγγειλε ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ, παραθέτοντας ένα μωσαϊκό παρεμβάσεων και δράσεων, άμεσης εφαρμογής, αλλά οι περισσότερες μεσοπρόθεσμες.
Συγκεκριμένα, ενεργοποιείται ένα τεράστιο ύψος εθνικών και κοινοτικών πόρων, άνω των 5 δισ. ευρώ. Από τη διείσδυση των ΑΠΕ και κυρίως των μπαταριών, προκειμένου να μειωθεί η τιμή χονδρικής, μέχρι γενναία προγράμματα εξοικονόμησης, επιδοτήσεις για αγορά νέων αντλιών θερμότητας και θερμοσίφωνων, μαζί με μείωση χρεώσεων του λογαριασμού ρεύματος (ΥΚΩ), των ρευματοκλοπών, των ληξιπρόθεσμων οφειλών και φυσικά τον ανταγωνισμό στα τιμολόγια, το συνολικό πακέτο για φθηνότερο ρεύμα κατά 30% στην τριετία.
Συνεχίζοντας ο κ. Παπασταύρου, είπε πως η μείωση του ενεργειακού κόστους, θα χρηματοδοτηθεί με πόρους άνω των 5 δισ. ευρώ, μέσα από 3 διαφορετικά Ταμεία. Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο με 2,1 δισ. ευρώ, το Ταμείο για τα νησιά με 2,3 δισ. ευρώ και τα ποσά για τη Ρήτρα Διαφυγής με 600 εκατ.
Ειδικότερα, ξεκαθαρίστηκε πως ο στόχος του 30% δεν αφορά μόνο τη χονδρεμπορική αγορά, αλλά την τελική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής, με σημείο αναφοράς τη μέση τιμή των 237,8 ευρώ/MWh του πρώτου εξαμήνου, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat.
Η κυβερνητική στρατηγική στηρίζεται στην εκτίμηση ότι το κόστος του ηλεκτρισμού δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με επιδοτήσεις όταν οι τιμές ανεβαίνουν. Αντίθετα, επιχειρείται παρέμβαση σε όλα τα επιμέρους κόστη που συνθέτουν τον λογαριασμό: από τη χονδρική και τις ΑΠΕ έως τις ΥΚΩ, τις απώλειες του δικτύου, τις ρευματοκλοπές, τις ληξιπρόθεσμες οφειλές και το κόστος προμήθειας.
Όπως είπε ο κ. Παπασταύρου, ο πήχης τοποθετείται στη μείωση κατά 30% σε ορίζοντα τριετίας, με το ΥΠΕΝ να χαρακτηρίζει το σχέδιο όχι επιδοματικό ή προσωρινό, αλλά ένα πρόγραμμα μόνιμων διαρθρωτικών αλλαγών. Πρώτος λοιπόν πυλώνας, είναι η περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ, καθώς σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν υπάρχει ήδη σαφής συσχέτιση ανάμεσα στην υψηλή παραγωγή πράσινης ενέργειας και στις χαμηλότερες τιμές στη χονδρεμπορική αγορά.
Μάλιστα, κατά τους τελευταίους οκτώ μήνες, στις περιόδους υψηλής διείσδυσης των ΑΠΕ η μέση χονδρεμπορική τιμή διαμορφώθηκε περίπου στα 73 ευρώ/MWh, κατά 27% χαμηλότερα, ενώ στις περιόδους χαμηλότερης συμμετοχής των ΑΠΕ οι τιμές έφθασαν περίπου στα 127 ευρώ/MWh. Το “μυστικό” για να μεταφερθεί η φθηνή παραγωγή των μεσημεριανών ωρών στις ακριβές βραδινές ώρες είναι η αποθήκευση.
Για τον σκοπό αυτό έχουν διατεθεί 400 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και επιπλέον 200 εκατ. ευρώ μέσω της ρήτρας διαφυγής, με στόχο η εγκατεστημένη ισχύς αποθήκευσης να φθάσει το 1 GW έως το τέλος του 2026 και το 1,5 GW στα μέσα του 2027, με περαιτέρω σημαντική αύξηση τα επόμενα χρόνια.
Δεύτερος πυλώνας είναι οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών, που εκτιμάται ότι θα περιορίσουν δραστικά το κόστος των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας. Σήμερα η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στα μη διασυνδεδεμένα νησιά είναι πολύ ακριβότερη λόγω της χρήσης πετρελαίου και του κόστους των εκπομπών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το κόστος μπορεί να φθάνει περίπου στα 300 ευρώ/MWh έναντι 150 ευρώ/MWh στο διασυνδεδεμένο σύστημα, με την πρόσθετη επιβάρυνση να ανέρχεται συνολικά σε περίπου 1,2 δισ. ευρώ και να καλύπτεται μέσω των ΥΚΩ. Βέβαια, μετά τη διασύνδεση της Κρήτης και των Κυκλάδων ακολουθούν τα Δωδεκάνησα και το Βόρειο Αιγαίο, ενώ το συνολικό πρόγραμμα των διασυνδέσεων υπολογίζεται σε περίπου 7 δισ. ευρώ.
Η εξοικονόμηση αυτή επιτρέπει και την παρέμβαση που έχει ήδη εξαγγελθεί στις ΥΚΩ. Μετά τη μείωση κατά 50% για τη βιομηχανία, ακολουθούν οι οικιακοί καταναλωτές. Στην πρώτη κλίμακα κατανάλωσης, έως τις 1.600 kWh, η χρέωση των ΥΚΩ μειώνεται από 6,9 σε 3,45 ευρώ, ενώ ο κρατικός προϋπολογισμός θα καλύψει με 200 εκατ. ευρώ το έλλειμμα που έχει συσσωρευθεί στον σχετικό λογαριασμό.
Πιο αναλυτικά, θα έχουμε φθηνότερο ρεύμα με:
- Αύξηση των ΑΠΕ.Το 2026 κατά τις περιόδους υψηλής διείσδυσης ΑΠΕ η μέση τιμή χονδρικής ήταν 73 ευρώ/MWh. Με επιπλέον ΑΠΕ και καλύτερες διεθνείς συγκυρίες, μπορεί η μέση ετήσια τιμή να συγκλίνει σε αυτό το επίπεδο. Οι ακριβές τιμές προέρχονται κυρίως από ώρες χωρίς ηλιοφάνεια. Με επιπλέον μπαταρίες θα μειωθούν σημαντικά και οι απογευματινές αιχμές και η ανάγκη να καίμε ακριβό αέριο. Η αυξημένη διείσδυση των ΑΠΕ ανέβασε το κόστος για εφεδρείες και ευστάθεια του συστήματος. Η αποθήκευση μπορεί να παρέχει κάποιες από τις υπηρεσίες σε χαμηλότερο κόστος.
- Πώς θα ενισχυθεί η αποθήκευση: Στόχος είναι το 1,5 GW (μέσα του 2027), τα 3-4 GW (2028) και τα 5-7 GW ως το 2030. Έχουμε 200 εκατ. από τη ρήτρα διαφυγής για επενδύσεις στην αποθήκευση. Εξ αυτών, τα 50 εκατ. για ΟΤΑ και τα 50 εκατ. για αυτοκατανάλωση. Ήδη έχουν γίνει 3 διαγωνισμοί από το ΤΑΑ (900 Μεγαβάτ), φωτοβολταϊκά στη στέγη με αποθήκευση, κ.λπ.
- Διασύνδεση νησιών: Το κόστος από θερμικές μονάδες στα νησιά που δεν είναι διασυνδεδεμένα είναι 3πλάσιο απ’ ό,τι για την ηπειρωτική χώρα. Η παραγωγή από θερμικές μονάδες στα νησιά αγγίζει το 1,2 δισ. ετησίως. Το επιπλέον κόστος βαραίνει τον λογαριασμό των ΥΚΩ. Η διασύνδεση των νησιών είναι ένα πολυετές εγχείρημα με κόστος περίπου 7 δισ. Κρήτη και Κυκλάδες έχουν ήδη διασυνδεθεί, ενώ Δωδεκάνησα και Β. Αιγαίο είναι σε φάση υλοποίησης. Ένα μέρος από τα 7 δισ. θα απορροφηθούν από τα ευρωπαϊκά κονδύλια. Το 1,1 δισ. θα προέλθει από το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών (2,3 δισ. οι συνολικοί πόροι). Με τις διασυνδέσεις μπορούμε να μειώσουμε και τις χρεώσεις των ΥΚΩ.
- Μείωση ΥΚΩ: Μείωση στην πρώτη κλίμακα για οικιακούς καταναλωτές που είναι μέχρι 400 κιλοβατώρες. Και για το υφιστάμενο έλλειμμα του λογαριασμού ΕΛΥΚΩ θα δοθεί ενίσχυση 200 εκατ. από τον κρατικό προϋπολογισμό.
- Ρευματοκλοπές: Οι ρευματοκλοπές κοστίζουν 450 εκατ. ευρώ τον χρόνο (2022-2024) και η συνεχιζόμενη μείωσή τους αφαιρεί ένα σημαντικό βάρος από τους λογαριασμούς
- Έξυπνοι μετρητές: Στο τέλος του έτους τα 2/3 της ενέργειας στον ΔΕΔΔΗΕ θα δουλεύουν με τηλεμέτρηση. Με τους έξυπνους μετρητές μειώνονται οι απώλειες και δίνεται ευελιξία στους χρήστες.
- Ανταγωνισμός στη λιανική. Έτερο κεφάλαιο στο οποίο ποντάρει η κυβέρνηση είναι η ενίσχυση του ανταγωνισμού στα τιμολόγια και η σταδιακή μετατόπιση καταναλωτών σε σταθερά τιμολόγια, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το νέο μπλε προϊόν της ΔΕΗ. Σήμερα το 30% περίπου της αγοράς βρίσκεται στα σταθερά τιμολόγια.
- Νέο πλαίσιο για νοικοκυριά, επιχειρήσεις. Το κοινωνικό κλιματικό ταμείο θα διαθέσει στους ευάλωτους 1,7 δισ. για ενεργειακή αναβάθμιση και αλλαγή συστημάτων θέρμανσης και θερμοσίφωνες. Αύξηση του επιδόματος θέρμανσης για 780.000 δικαιούχους.
- Οι πόροι από τη ρήτρα διαφυγής. Σημαντικές δράσεις θα επιδοτηθούν από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, όπως η αγορά αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσίφωνων για 100.000 δικαιούχους (200 εκατ.), καθώς και παρόμοιο πρόγραμμα που περιλαμβάνει επίσης και αγορά φωτοβολταϊκών στη στέγη, με στόχο 10.000 δικαιούχους σε Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη (50 εκατ.).
- Αυτοκατανάλωση:Το ενισχυμένο νέο καθεστώς για την αυτοκατανάλωση θα ενισχύσει τα σχετικά έργα που σήμερα δεν ξεπερνούν τα επίπεδα του 1 GW. Δυνατότητα εγκατάστασης για φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι.
